Organizacja: Urszula Chankowska, Katarzyna Gdesz, Julia Gorczowska, Piotr Kowalski, Rafał Marchwacki, Aniela Partyga (Uniwersytet Warszawski)
W polskich mediach i polityce dominują uproszczone choć ambiwalentne obrazy „pokolenia Z” – jest ono postrzegane albo jako roszczeniowe i leniwe, albo jako niosące zmianę w zakresie wartości i oczekiwań zawodowych poprzez domaganie się stabilnych warunków zatrudnienia i wyznaczanie ścisłych granic między życiem prywatnym a zawodowym. Dyskurs publicystyczny i polityczny na temat pracy wydaje się pozbawiony perspektyw kluczowych do określenia pozycji osób młodych we współczesnym społeczeństwie. Debata ta nie uwzględnia pochodzenia klasowego czy procesów przemian strukturalnych takich jak deindustrializacja i rozszerzenie sektora usług.
Odpowiedzią części pola naukowego na wymazanie medialnej reprezentacji ludzi pracy miało być pojęcie prekariatu. Próbowano za jego pomocą zamanifestować bliskość społecznych współrzędnych robotników i pracowników umysłowych doświadczających niepewności zatrudnienia. Jest to jednak kategoria pomijająca zasadnicze klasowe różnice ujawniające się w materialnych warunkach związanych z rynkiem pracy. Ujednolicająca perspektywa traktuje praktyki łączenia studiów z pracą zarobkową, odkładanie w czasie rodzicielstwa czy aspiracje zawodowe klasy średniej jako takie, które odzwierciedlają charakter całego młodego pokolenia. Chociaż tę samą pracę – np. pracę usługową w sklepach dyskontowych czy w restauracjach sieci typu fast food – czasami wykonują także studenci, istotny w perspektywie klasowej pozostaje fakt, że ta sama praca przyjmuje odmienne znaczenie. Odmienne znaczenia przyjmują także praktyki podejmowane w czasie wolnym – od spotkań ze znajomymi, przez uprawiane sporty po praktyki kreatywne. Proponujemy uzupełnić lukę w badaniach klas ludowych w Polsce o młode pokolenie tych, którzy nie znajdują się na trajektorii awansu.
Do udziału w panelu zachęcamy osoby zainteresowane analizą doświadczeń młodych pochodzących z robotniczych rodzin, którzy nie poszli na studia i pracują w zawodach fizycznych czy niewykwalifikowanych usługowych. Rzeczywistość rynku pracy, z jaką się mierzą, może być stosunkowo różnorodna, obejmować stabilne jak i niestabilne warunki, gwarantować względnie złe jak i dobre zarobki, zmuszać do intensywnego wysiłku fizycznego jak i do zastygnięcia w jednej pozycji na wiele godzin. Doświadczeniem spajającym tę grupę byłyby zatem nie tyle warunki pracy, co reprodukowana pozycja poprzednich pokoleń w strukturze klasowej. Zapraszamy do przedstawienia empirycznych badań omawiających specyfikę doświadczeń młodych z klasy ludowej, a także do refleksji wokół przemian strukturalnych wpływających na ich życie i codzienność. Poniżej proponujemy potencjalne obszary tematyczne:
- Jakie zmiany pokoleniowe można zaobserwować w postawach robotniczych? Czy kategorie robotnika i klasy robotniczej pozostają aktualne w zdeindustrializowanej Polsce?
- W jaki sposób habitus młodych niekontynuujących edukacji na studiach przeciwstawia się habitusowi sprekaryzowanych studentek i studentów? Czym odróżniają się ich doświadczenia?
- Jakie różnice między młodymi pochodzącymi z różnych klas dostrzec można w podejściu do współpracowników i przełożonych? Czy młodzi z klas ludowych chętnie stawiają opór pracowniczy? A może dążą do autonomii i marzą o utrzymywaniu się na „własnych zasadach”? Czy identyfikują się z kategorią pracownika? Jakie przyjmują postawy względem sporów politycznych? Co myślą o pojęciu klasy?
- W jaki sposób planują swoje przyszłe życie rodzinne i rodzicielstwo? Jak można scharakteryzować ich obecne więzi rodzinne? Jaka jest relacja między płcią a doświadczaną codziennością? Czym zajmują się w czasie wolnym?
- Jaka powinna być strategia badacza względem zagadnień takich jak dominacja i możliwość oporu wobec niej? Jak można myśleć o emancypacji i jak pisać o podporządkowaniu? Jak szeroki jest zakres pojęcia klas ludowych i czy pojęcie to jest zakorzenione we współczesnej praktyce społecznej? Czy istnieją lepsze sposoby upojęciowienia dzisiejszej struktury społecznej?
